Sözcükte anlam: kalıplaşmış ifadeler cep rehberi

Sözcükte anlam soruları, terimleri karıştırdığında topluca kaybedilir. Ayrımı netleştirelim.

Deyim

En az iki sözcükten oluşan, kalıplaşmış ve genellikle gerçek anlamının dışında bir durumu anlatan ifadelerdir: "göz atmak", "eli ayağına dolaşmak". Sözcükleri değiştirilemez; "göz bakmak" denmez.

Atasözü

Deyimden farkı, bir yargı bildirmesidir: öğüt verir ya da genel bir doğruyu söyler. "Damlaya damlaya göl olur" bir yargıdır, "göl olmak" ise değildir.

İkileme

Anlamı güçlendirmek için sözcüğün yinelenmesi ya da yakın/karşıt sözcüklerin yan yana kullanılmasıdır: "yavaş yavaş", "eğri büğrü", "az çok". İkilemeler arasına virgül konmaz — sınavda sık sorulan bir ayrıntı.

Mecaz ve terim anlam

Mecaz, sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşmasıdır ("acı söz"). Terim anlam ise bir bilim/sanat dalına özgü kullanımdır ("kök", "cümle", "üçgen"). Bir sözcük cümleden cümleye terim ya da mecaz olabilir; kararı bağlam verir.

Soruda önce sözcüğü cümleden çıkarıp gerçek anlamını düşün, sonra cümledeki anlamıyla karşılaştır. Aradaki mesafe sana türü söyler.